Заметки

В комнате на полу зашуршала бумага. Ваня глянул туда. Это был ёж. Как он сюда попал? На крик мальчика пришла мама. Ёж спрятался в уголке. На пол поставили миску с молоком. Минуты три все ждали. Выкатился серый комок — и давай пить молоко.

• Кого увидел Ваня на полу? ёжа
• Кто пришел на крик мальчика? мама
• Что поставили на пол? молоко
• Что стал делать ёж? Начал пить молоко

Упражнение.

Запишите слова в два столбика /кто? что?/

Человек-кто, дом-что, город- что , мама-кто, дерево- что , машина- что , щенок-кто, кит-кто, кузнечик-кто, доктор-доктор, стол-что , люстра- что , шкаф- что , шофёр-кто, книга-что.

Дятел

Однажды мальчики подобрали маленького дятла. Назвали его Пеструхиным. К вечеру Пеструхин доверчиво клевал с руки мятый картофель и творог. На рассвете ему дали червей. После вкусного завтрака Пеструхин стал летать по комнате и весело покрикивать.

1. Как назвали дятла? Пеструхин.
2. Когда дятлу дали червей?На рассвете
3. Как вел себя дятел после завтрака?Он стал летать по комнате и весело покрикиват.

Упражнение.

Составьте словосочетания.

Дети (какие?) Веселые

Брат (какой?) Ниндзя

Сестра (какая?) Врач

Компот (какой?) Яблочный

Котлета (какая?) вкусная

Варенье (какое?) Клубничное

Придумайте 5 словосочетаний.

Ниндзя Брат, Вкусная лабша, Синий хлеб, Вкусная вода, Болшое окно

1. Допиши окончания. Выбери три словосочетания и составь с ними предложения.

Красивое платье

Интересное книга

Высокни дом

Теплое  молоко

Лесное  озеро

Умная собака

Злой  волк

Красивая картина

Строгнй директор

Улыбчивая бабушка

• Раскрой скобки

Ты (читать) читаешь новую книгу?

Дети  играют (играть) во дворе.

Я люблю (любить) шоколадное мороженое.

Мы хотим (хотеть) посмотреть мультик.

Мария высоко прыгает (прыгать) на батуте.

• Выполнить задание.

Пример:

Я читаю, пригаю, плаваю, считаю, пою, пью, играю, сушу , сохраняю, проказничаю

ты читаешь, прыгаешь, плавоешь, считаешь, поешь, пьешь, играешь, сушышь, сохраняешь, проказничешь

Он, она, оно читает, пргает, плавает, считает, поет, пьет, играет, сушает, сохраняет, проказничает

Мы читаем, прыгаем, плавоем, считаем, пойом, пьйом, играем, сушем, сохраняем, проказничаем,

Вы читаете, пргаете, плавает, считает, поете, играет, сушите, сохраняет, проказничает,

Они читают, прыгают, плавают, счтают, поют, пьют, играют, сушют, сохраняют, проказничают

Прыгать, плавать, считать, петь, пить( я пью), играть, сушить, сохранять, проказничать.

• Переведи

Կարմիր խնձոր, հետաքրքիր քաղաք, մեծ թանգարան, խիստ պապիկ, խելացի շուն, աղմկոտ աքլոր, համեղ պաղպաղակ, մեծ լիճ, կապույտ շորիկ։

Красное яблоко, интересный город, большой музей, строгий дедушка, умная собака, шумный петух, вкусное мороженое, большое озеро, синее платье

• Переведи:

Անտառում կան շատ կենդանիներ։

Աղվեսը շատ խորամանկ կենդանի է։

Երևանը շատ գեղեցիկ քաղաք է։

Մեր դպրոցում կա Ագարակ որտեղ կան ձիեր, շներ, մեղուներ, բացիկներ և հավիկներ, անգամ սիրամարգ։

В лесу много зверей. Лиса очень хитрое животное. Ереван очень красивый город. В нашей школе есть ферма, где есть лошади, собаки, пчелы, открытки, куры и даже павлин.

1. Երկու պարկում կար  124 կգ շաքարավազ։ Երբ  |-ից 4 կգ տեղափոխեցին ||-ի մեջ, պարկերում շաքարավազների քանակները հավասարվեցին։ Քանի՞ կգ շաքարավազ կար յուրաքանչյուր պարկում:
   124:2=62 62-4=58 62+4=66 66-4=62 58+4=62
   I-66 II-58
2. Երկու  արկղում կա  74կգ  խնձոր։ Երբ   |-ից 3կգ  լցրին ||- ի մեջ, ապա արկղերում խնձորների քանակները  հավասարվեցին։ Քանի՞ կգ խնձոր կար արկղերում նախքան տեղափոխությունները։ 74:2=37 37+3=40 37-3=34 34+3=37 40-3=37
   I-40 II-34
   
3. Երկու  խմբում կային  150 ուսանող։ Երբ |-ից 10 հոգի տեղափոխեցին || խումբ, ապա խմբերում ուսանողների   քանակները հավասարվեցին։ Քանի՞ ուսանող կար յուրաքանչյուր խմբում։ 150:2=75 75-10=65 75+10=85 85-10=75 65+10=75 I-85 II-65
   
4. Երկու  պահեստներում  կար  540 պարկ ալյուր։ Երբ |-ից 20 պարկ տեղափոխեցին || պահեստ, պահեստներում ալյուրների   քանակները հավասարվեցին։ Քանի՞ պարկ ալյուր կար յուրաքանչյուր պահեստում։ 540:2= 270 270-20=250 270+20=290 290-20=270 250+20=270 I-290 II-250

1. Կետադրեք տեքստը

Նրա հայրենիքը եղել  է բարձրաբերձ, անառիկ Սասունը: Այդ խուլ, հեռավոր ու հիասքանչ երկրի մոռացված անկյունը որտեղ ձորերը  դառնում են անդունդներ: Տաք դաշտերում վտակների ափերին աճում են վայրի խաղողը տանձ և մարդը երբեք չի տեսնում դրանց բերքը, որովհետև արջերն ավելի շուտ են գտնում դրանք: Այստեղ աճում է նաև վայրի հոնը, թուզը, որը քաղցր է ու անուշահամ: Իսկ բարձրերում որտեղ ցրված էին աղքատ տնակները ցանում էին կորեկ, ու վաղահաս ցորեն:0

2. Գտեք նախադասության ենթական:

Աշնանը, բերքահավաքի ժամանակ, մարդիկ արտերը եզրին խարույկ էին վառում:

Գիշերները արջերը  կարող են տրորել կորեկը:

Ընկույզի մեծությամբ կարկուտը ջարդել է այդ մարդու տանիքը:

Բոլորի համար անսպասելի պայթեց պատերազմը:

 Վերցնելով կնոջն ու աղջկան, Հազրոն հասավ ինչ-որ հարթավայր: 

3. Գտեք նախադասությունների շաղկապները, ընդգծեք, դրանցից առաջ դրեք ստորակետ:

Մարդիկ փախչում էին, որովհետև լսել էին պատերազմի լուրը:

Հեռուներից եկել էին երկու կին, ովեքր իրենց հետ բերել էին տարբեր զարմանալի առարկաներ:

Նրանք մոռացել էին ընկերոջ մասին, բայց ընկերը նրանց ներեց:

Քամին պոկում էր ծառի վերջին տերևները և աշունը դանդաղ զիջում էր իր տեղը ձմռանը:

Նրանք ավարտեցին իրենց աշխատանքը հավաքեցին գործիքները, և լուռ հեռացան:

Մենք չենք անհանգստացնի քեզ, քանի որ դու ամենից լավ աշխատողն ես:

Հազար մեկ թվականի աշնանամուտին Անի քաղաքը ցնծության մեջ էր: Տրդատ ճարտարապետն ավարտել էր Անիի Մայր տաճարի կառուցումը: Գագիկ արքայի հրավերով եկել էին Հայոց աշխարհի բոլոր իշխաններն ու բոլոր հոգևորականները որպեսզի մասնակից լինեն տաճարի օծմանը: Հոյակերտ, վայելչատես տաճարը կանգնել էր իր բարձրաբերձ կամարներով ու զարդարուն խորանով:Տաճարի գլուխը ծուլվել էր ամպերին: Լուրսարձակ ջահերի թրթռացող լույսը նման էր երաժշտական ելևեջի: Նրբահյուս քանդակների ու զարդանախշ սյուների վրա ծավալվող լույսը մի սրբազան խորդավորություն էր ստեղծում շուրջը : Այդ պահին գմբեթն ասես լողում էր երկնքում, քանի որ շատ թեթև ու օդեղեն էր թվում:

Ելևէջի, Ելևէջի, Ելևէջի, Ելևէջի, Ելևէջի, Ելևէջի:
Ձուլվել, Ձուլվել, Ձուլվել, Ձուլվել, Ձուլվել, Ձուլվել:

Կենդանիները, բույսերի նման, շատ բազմազան են: Նրանք տարբեր­վում են չափերով, կան շատ մեծ կենդանիներ, հսկաներ ե փոքր կենդանի­ներ՝ անզեն աչքով անտեսանելի: Հսկաներից է ծովերում և օվկիանոսնե­րում ապրող կապույտ կետը, որի մարմնի երկարությունր կարող է հասնել 33 մետրի, իսկ զանգվածր՝ 150 տոննայի:

Կենդանիները միմյանցից տարբեր­վում են արտաքին տեսքով, մարմնի ձևով և մասերով, ծածկույթով, դրա գունավորմամբ, շարժումներով, վարքով կամ կենսակերպով և այլն:

Դիտելով՝ չեք շփոթի անձրևորդը, սեն­յակային ճանճը, մեղուն, թիթեռը, այս կամ այն ձուկը, գորտը, թռչունը, շունն ու կատուն: Նրանք ունեն այնքան շատ և հստակ տարբերություններ, որ նույնիսկ արտաքին տեսքով հեշտությամբ միմյանցից տարբերվում են: Կենդանիներն ունեն նաև տարբեր ներքին կառուցվածք:

Կենդանիների մի մասն ապրում է ջրում, մյուսը՝ ցամաքում: Հայտնի են հողում ապրող կենդանիներ: Կան կենդանիներ, որոնք վարում են օդա­յին կենսակերպ, թռչում են կամ ապրում մեծ բարձրություններում: Կան նաև այնպիսիները, որոնք ապրում են մյուս կենդանի օրգանիզմներում՝ բույսերում կամ կենդանիներում, մարդու օրգանիզմում: Տարբեր միջավայ­րերում ապրելու և զարգանալու, սնվելու կամ բազմանալու համար կենդա­նիներն ունեն հարմարանքներ:

Կարելի է ասել, որ կենդանիների բազմազանությունը պայմանավոր­ված է այն տարբեր միջավայրերով, որտեղ նրանք ապրում են: Որոշակի տարածքում ապրող կենդանիների բազմազան խմբերր միասին անվանում են ֆաունա:

Հայաստանի ֆաունան հարուստ է: Հայաստանում մեծ է կենդանինե­րի բազմազանությունը, քանի որ մեր տարածքում կան բարձր սարեր և ան­մատչելի լեռներ, դաշտավայրեր և բացատներ, գեղեցիկ լճակներ, սառնո­րակ աղբյուրներ և ջրվեժներով գետակներ և այլ հատվածներ: Դրանք միմյանցից շատ են տարբերվում, յուրաքանչյուր տարածքին բնորոշ են իր պայմանները: Կենդանիներն էլ ունեն իրենց ապրելու տարբեր պայմաննե­րը։

Կենդանիների աշխարհն անկրկնելի է:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Կենդանիների միջև ի՞նչ տարբերություններ կան: Բերեք օրինակներ:
   Նրանք տարբերվում են տեսքով, վարքով, ապրելու ձևով
2. Ինչո՞վ է պայմանավորված կենդանիների բազմազանությունը:
   Քանի որ նրանց ամեն տեղ տեսնում ես:
3. Ի՞նչ է ֆաունան:
   Բոլոր կենդանիրների խումբն կոչվում «Ֆաունա»:
4. Գիտե՞ք, թե որ կենդանիներն են տալիս ձու, բուրդ, կաթ, միս:
   Այո գիտեմ: Կովը, ձին, էշը և այլ կենդանիրները տալիս են միս ու կաթ: Հավը տալիս է ձու:

Երիտասարդ խեցգետինը մտածում էր. «Ինչո՞ւ իմ ընտանիքում բոլորը ետ-ետ են քայլում: Ուզում եմ առաջ քայլել սովորել, ինչպես գորտերը: Քիթս կկտրեմ, թե չկարողանամ սովորել»:
Խեցգետինն սկսեց թաքուն վարժություններ անել հարազատ գետի քարերի մեջ: Սկզբում շատ էր հոգնում.  Իրեն էս  ու էն կողմ էր տալիս, քերծում էր զրահն ու կոխկրտում ոտքերը: Բայց, քիչ – քիչ  վարժվեց: Այդպես է, չէ՞,  ամեն ինչ էլ կարելի է սովորել, եթե շատ ուզես:
Երբ արդեն վստահ էր, որ հասել է նպատակին, կանգնեց իր ընտանիքի անդամների առջև ու ասաց.
— Նայե՛ք:
Ու մի  հպարտ քայլքով գնաց առաջ:
-Զավա՛կս, – հուզմունքից լաց եղավ նրա մայրը,-Հո չես գժվել: Խելքդ գլուխդ հավաքիր, քայլի՛ր եղբայրներիդ նման, որ քեզ շատ են սիրում:
Իսկ եղբայրները նայում ու փռթկացնում էին:
Հայրը   խիստ հայացքով նայեց նրան, հետո ասաց.
-Դե հերի՛ք է: Եթե ուզում ես մեզ հետ մնալ, քայլիր  սովորական խեցգետինների նման: Եթե չես լսի մեզ, գետը մեծ է. գնա ու մեր մասին մոռացիր:
Ճիշտ է՝ խեցգետնուկը սիրում էր իր հարազատներին, բայց  նա նաև հավատում էր, որ ինքը ճիշտ է, նա չէր կասկածում: Ի՞նչ պիտի աներ: Խեցգետինը համբուրեց մորը, հրաժեշտ տվեց հորն ու եղբայրներին ու ճամփա ընկավ դեպի մեծ աշխարհ:
Երբ անցնում էր գետով, գորտերը զարմանքից   շշմել էին: Էս տիկինները  հավաքվել էին իրար գլխի՝ սրանից-նրանից բամբասելու:
-Աշխարհը շուռ է եկել, -ասաց նրանցից մեկը,-նայեք այս խեցգետնին, ո՞վ է այսպիսի բան տեսել;
-Է՜, հարգանք չի մնացել,-ասաց մեկ ուրիշը:
-Վա՜յ, վա՜յ, վա՜յ, -հառաչեց երրորդը:
Բայց խեցգետնուկը շարունակեց  գնալ իր ճամփով: Մի քիչ հետո  լսեց, որ իրեն մի մեծ, ծեր, խեցգետին է կանչում, որը տխուր դեմք ուներ ու մեն-մենակ կանգնել էր մի քարի մոտ:
-Բարի  օր,-ասաց երիտասարդ խեցգետինը:
Ծերուկը երկար նայեց նրան, հետո ասաց.
-Այս ի՞նչ ես անում: Ես էլ, երբ երիտասարդ էի, քեզ նման մտածում էի, որ խեցգտիններին պիտի սովորեցնել դեպի առաջ քայլել: Բայց տես, թե ինչի հասա. ապրում եմ մեն-մենակ, ու խեցգետինները ավելի շուտ լեզուները կկտրեն, քան թե կխոսեն ինձ հետ: Քանի դեռ ուշ չէ, ականջ արա ինձ, ապրի՛ր բոլորի նման, ու մի օր, շնորհակալ կլինես այս խորհրդի համար:
Երիտասարդ խեցգետինը չգիտեր ինչ պատասխանել ու լուռ մնաց: Բայց ինքն իրեն ասում էր.
-Չէ՛, ե՛ս եմ իրավացի:
Նա հրաժեշտ տվեց ծեր խեցգետնին, հպարտ-հպարտ շարունակեց իր ճանապարհը:
Տեսնես հեռու կգնա՞: Կհասնի՞ երջանկության: Կուղղի՞ այս աշխարհի բոլոր ծռությունները: Մենք դա չգիտենք, նա դեռ շարունակում է քայլել այնպես, ինչպես որոշել է: Միայն կարող ենք նրան հաջողություն մաղթել՝ասելով.
-ԲԱՐԻ՛ ՃԱՆԱՊԱՐՀ:

Լեզվական առաջադրանքներ

1. Տեքստի միջի կանաչով ընդգծված բառերից գտեք այս բառերին իմաստով հակառակ բառեր՝

Ողջույն-Ցտեսություն,

Ծեր-Երիտասարդ,

Առաջ-ետ,

Կարճ-երկար,

Օտարներ-հարազատներ,

Աղմկոտ-լուռ,

Սխալ-ճիշտ,

Փոքր-Մեծ:

3. Գտեք յուրաքանչյուր բառաշարքում ավելորդ բառը:

Ա. Մրջյուն, սարդ, խեցգետին, լուսատիտիկ, կարիճ: Խեցգետին

Բ. Հող, մասրենի, ավազ, քար, ջուր, կրակ:մասրենի

Գ. Առավոտ, ծիածան, քամի, արթնանալ, աստղեր:արթնանալ

4. Շարունակեք նախադասությունները:

• Մարդկանց ոտքերը նրա համար են, որ մարդիկ քայլեն:
• Խեցգետինները հետ-հետ են քայլում, որովհետև առաջ-առաջ քայլելը իրենց համար դժվար է:
• Մի մարդ լողալ չգիտեր, բայց քայլել գիտեր:
• Խոտերը կանաչ գույն են, իսկ ծառերը շականակագույն կամ սպիտակ:
• Լուսաբացին արևը շատ մեղմ է, քանի որ լույսը նոր է բացվում:

Առաջադրանքներ տեքստի վերաբերյալ

1. Բացատրիր հետևյալ միտքը՝ ամեն ինչ էլ կարելի է սովորել, եթե շատ ուզես:

Եթե մի բանը շատ ուզես մի օր ամպայման կունենաս կամ կկարողանաս:

2. Բնութագրեք երիտասարդ խեցգետնին:
Նա շատ ձգտումով խեցգետին էր:

3. Ինչո՞վ էր նա տարբերվում մյուս խեցգետիններից:
Նա տարբերվում էր ձգտումով

4. Քո կարծիքով ինչո՞ւ էին բոլորը զարմանում երիտասարդ խեցգետնի վրա և ծաղրում նրան:

Քանի որ նա առաջ-առաջ էր քայլում, իսկ մնացած բոլոր ետ-ետ:

5. Եթե համեմատելու լինենք երիտասարդ խեցգետնին և մյուսներին, բնավորության ի՞նչ կարևոր գիծ ուներ նա, որ մյուսները չունեին:
Նա ուներ ձգտում, որը չունեին մնացածները:

6. Ի՞նչ է սովորեցնում այս պատմվածքը:

Որ երբեք չպետքե հանձնվել