Автор: Մհեր Բարսեղյան

Արքայիկ, ասպրամ, պատրուճ, խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորների) ընտանիքին պատկանող խոտաբույսերի կամ կիսաթփերի ցեղ։ Ամենատարածված կանաչեղեններից է։ Ռեհանի հայրենիքը համարվում է Ասիայի հարավը, մասնավորապես Հնդկաստանը։ Հայտնի է 50 տեսակ։

Հայաստանի Հանրապետության բոլոր մարզերում տարածված է ռեհան մշակովին։ Միամյա է։ Ջերմասեր է, լավ է աճում հումուսով հարուստ, թեթև կավավազային հողերում։ Ու նրա սեմերը այսպիսինն են

Չափման միավորներ

Որպես երկարության չափման միավոր գործածվում են

միլիմետրը՝ 1մմ

սանտիմետրը՝ 1սմ դեցիմետրը՝ 1դմ մետրը՝ 1մ կիլոմետրը՝ 1կմ 1սմ=10մմ 1դմ=10սմ

1մ = 10դմ 1մ=100սմ 1կմ=1000մ ։

Որպես զանգվածի չափման միավոր գործածվում են գրամը՝ 1գ

կիլոգրամը՝ 1կգ ցենտները՝ 1ց տոննան՝ 1տ  1կգ =1000 գ

1ց = 100 կգ  1տ =1000 կգ 1տ =10 ց ։

Որպես ժամանակի չափման միավոր գործածվում են

վայրկյանը՝ 1վ

րոպեն՝ 1ր

ժամը՝ 1ժ օրը ՝ 1օր

տարին՝ 1տարի 1օր =24ժ

1ժ =60ր 1ր =60վ ։

1տ=12ամիս 1դար=100 տարի

Որպես արագության չափման միավոր գործածվում են

կիլոմետր-ժամ՝ 1կմ/ժ մետր-ժամ՝ 1մ/ժ մետր-վայրկյան՝ 1մ/վ 1կմ/ժ=1000մ/ժ 1մ/վ=3600մ/ժ

Առաջադրանքներ.

1. Արտահայտիր մետրով

5 կմ =5000մ

23 կմ23մ = 23023մ

 400կմ4մ =4000004 մ

• Արտահայտիր դեցիմետրով

5մ4դմ = 54

3կմ =300

4կմ6մ7մ =530

• Արտահայտիր սանտիմետրով

5մ=500

4մ5դմ6սմ =456

35դմ=350

• Արտահայտիր միլիմետրով

7մ 5սմ 6մմ= 1056

5մ 4դմ 7սմ 6մմ = 5476

• Արտահայտիր նշված միավորներով․
  
  

5ր 40վ=400վ

5օր18ժ = 138 ժ

7տարի 11 ամիս=  95 ամիս
10դար 54տարի  =  1054տարի

6․ Արտահայտիր գրամներով

5կգ=5000

 7կգ250գ=7250

5ց=500000

 5ց 12կգ 60գ=5120060

7․ Արտահայտիր ցենտներով

5տ 12տ 7ց= 1300700000

8․ Արտահայտիր կիլոգրամով

12տ=12000

22տ5ց=22500

4տ5ց62կգ= 4562

9․ Մեծ միավորներից մեկը արտահայտիր փոքր միավորով:

5տ3ց=5300

 30կգ60գ=30.60

 6օր14ժ=144

 30ր40վ=220

 10մ9սմ=100009

 20կմ70մ= 200070

• Գտեք այն հուշը, որտեղ երևում է Թումանյանի բարությունը: Երբ վոր Ղազարոսը գիշերը առթնացրեց գիշերը ու Հովանեսը չբարկացավ չնայած նրան, որ ինք չէր կարողանում քնել
• Ինչո՞ւ էր Աղայանը գիշերով եկել Թումանյանի տան մոտ: Որովհետև նա երազում տեսավ, որ Հովանեսի տան վրա հարցակվել են ։
• Ինչպիսի՞ հայրիկ էր Թումանյանը, դուրս գրեք ձեր խոսքը հիմնավորող հատվածը: Նա շատ Հոքատար էր, երբ որ երեխաներից մեկը հիվանդանում էր նա նրան գրկում էր ու ասում ինչ էս ուզում բերեմ։

Ջուր, անօրգանական միացություն, ջրածնի օքսիդ, քիմիական բանաձևը՝ Н₂O։ Ջուրը բնության ամենատարածված նյութն է, բնության մեջ հանդիպում է պինդ, հեղուկ, գազային վիճակներում։ Կազմում է կենդանի օրգանիզմների բաղադրության 2/3 մասը։

Ջրի մոլեկուլն ունի անկյունային կառուցվածք՝ HOH անկյունը կազմում է 104.5°, բևեռային մոլեկուլ է։ OH կապը խիստ բևեռային կապ է, որի հետևանքով ջրի մոլեկուլների միջև առաջանում է ջրածնական կապ։ Ջուրը լավ լուծիչ է՝ բևեռայնության շնորհիվ։ Թթվածնի հիբրիդացումը sp³։

Ջուրը ծածկում է Երկրի մակերևույթի 2/3-ը և կենսականորեն անհրաժեշտ է կյանքի բոլոր ձևերի համար։ Երկիր մոլորակի ջրի 96.5%-ը պատկանում է օվկիանոսներին։ Երկրի ջրի միայն 2.5%-ն է քաղցրահամ, որի 98.8%-ը սառույցներ և գրունտային ջրեր են։ Ամբողջ քաղցրահամ ջրերի 0.3%-ից պակաս մասը գտնվում է գետերում, լճերում և մթնոլորտում, իսկ ավելի քիչ՝ 0,003 % քանակությունը գտնվում է կենդանի օրգանիզմներում։

Ոգտվել եմ վիքիպեդիաից

Մաս և ամբողջ

Թվի մաս գտնելը

Եթե քառակուսին բաժանենք 2 հավասար մասի, ապա այդ մասերից յուրաքանչյուրը կլինի քառակուսու  մասը։

-ը կարդում ենք  մեկ  երկրորդ։

   մաս կամ կես։

-ը հասկանանք այսպես՝ ամբողջը բաժանել 2 հավասար մասի և վերցնել 1 մասը։

Եթե քառակուսին բաժանենք  4 հավասար մասի, ապա այդ մասերից յուրաքանչյուրը կլինի քառակուսու  մասը։

-ը կարդացվում է  մեկ չորրորդ։

 մաս կամ մեկ քառորդ մաս։

-ը հասկանանք այսպես՝ ամբողջը բաժանել 4 հավասար  մասերի և  վերցնել 1 մասը։

 ասելով հասկանում ենք  ամբողջը բաժանել 16 հավասար  մասերի  և  վերցնել 1 մասը։

Առաջադրանքներ

1. Պատկերներից յուրաքանչյուրի  վրա  նշված մասն արտահայտիր թվերով։

1/1

ա)

բ)

1/5

1/1

գ)

դ)

1/1

½

1/3

ե)

1/1	1/2	1/3

Թվի մաս գտնելը

Օրինակ՝ 36-ի   -րդ մասը կլինի՝

36։6=6

• Գտիր թվի նշված մասը։

160-ի   -րդ մասը 160:4=40

250-ի   -րդ մասը 250:5=50

3000-ի   -րդ մասը 3000:10=300

180-ի   -րդ մասը 180:9=20

• Հաշվիր։

245 կգ-ի  -րդ մասը 245:5=90

24 ժ-ի    -րդ մասը 24:4=6

210 դրամի   -րդ մասը 210:7=30

• Արտահայտիր նշված միավորներով։

  ժ=  ր  60:6=10

  կմ = մ 1000:5=200

  օր = ժ 24:12=2

  տ = ամիս 12:4=3

  ց = կգ 1000:10=100

  մ =  սմ 100:20=5

A Brazilian folktale
Once upon a time, on the banks of a river, Turtle played her flute. When
Turtle played, lions, elephants, butterflies, snakes and monkeys danced to
Turtle’s music.
One day, a man heard Turtle’s music. “Ahh,” he thought. “That must be Turtle
making music. Turtle would taste very good right now.” So he called out:
“Turtle! Show me your beautiful flute.” Turtle slowly walked to the door and
held out her flute. But the moment the man saw Turtle, he grabbed her by
the neck and began to run. Turtle tried to cry for help, but she couldn’t make
a sound. She closed her eyes, holding tightly to her flute for good luck.
When the man reached his hut, he put Turtle into a cage and shut it. Then
he turned to his children: “Don’t let Turtle out of her cage.” And off he went
to the fields. The children began to play outside. Turtle sat very still inside
her cage, thinking about the father’s words. She began to play a sweet tune
on her flute, and the children ran to the cage. “Is that you playing, Turtle?”
they asked, their eyes wide with wonder. “Yes,” Turtle said. She kept on
playing, for she could see the children were delighted.
At last she stopped. “I can dance even better than I can play,” she said.
“Would you like to see?” “Oh, please!” the little boy cried. “I’ll show you
how to dance and play at the same time,” said Turtle. “But you must open
the cage. There is no room in here.” So the little boy opened the cage and
Turtle began to dance and play. The children laughed and clapped their
hands, for never had they seen such a wonderful thing.
Then Turtle stopped. “Don’t stop!” the children cried. “Oh,” Turtle groaned.
“My legs are stiff. If I could just walk a little bit to loosen them …” “Don’t go
too far,” the little girl cautioned. “Come right back.” “Never fear,” said Turtle.
“You wait right here.” Turtle crawled off toward the jungle. The moment she
was out of sight, she raced all the way back to her house.
Nobody ever found Turtle again. But to this day, if you strain your ear, you

can hear the sweet sound of a flute in the forest

1.Գտիր օրինաչափությունը և նշիր հարցական նշանի փոխարեն թաքնված թիվը:

4+3=7 9-7=2

2.Հյուսիսային դպրոցի տոնածառը զարդարեցին կարմիր, դեղին և սպիտակ խաղալիքներով։ Կարմիր խաղալիքները 20 հատ էին, դեղին խաղալիքները 5-ով պակաս էին կարմիր խաղալիքներից, իսկ սպիտակները՝ 8-ով ավել էին դեղիններից։ Քանի՞ խաղալիք կար տոնածառին:

23+20+15=58

3. Հյուսիսային դպրոցից մինչև կինո Հայաստան ճամբարականները քայլքով հասնում են 20 րոպեում, ֆիլմը սկսվում է ժամը՝ 12:30: Ճամբարականները ժամը քանիսի՞ն պետք է դուրս գան դպրոցից, որպեսզի չուշանան ֆիլմի դիտումից, եթե նախատեսել են 20 րոպեանոց կանգառ այգում: 12:30-40ր=11:50

4. Մարզական ստուգատեսին մասնակցելու համար Վարդանը հեծանվով Հյուսիսային դպրոցից Հարավային կամ Հարավային դպրոցից Հյուսիսային հասնում է 25 րոպեում։ Քայլքով քանի՞ րոպեում կհասնի Հարավային դպրոցից Հյուսիսային դպրոց, եթե այդ նույն ճանապարհի վրա հեծանվով 2 անգամ ավելի քիչ ժամանակ է ծախսում, քան քայլելիս:
2×25=50

5. Նարեն դդմային խաղեր խաղալու համար արկղով դդումներ բերեց դպրոց։ Արկղում եղած դդումներից մեկական բաժանեց 4 ընկերներին, իսկ արկղի մեջ մնացած 2 դդումը իրեն վերցրեց։ Նարեն քանի՞ դդում բերեց դպրոց: 4+2=6

6. 2կգ խնձորի և 1կգ սալորի համար վճարեցին 1800 դրամ։ Որքա՞ն արժեն մեկ կիլոգրամ խնձորը և մեկ կիլոգրամ սալորը միասին, եթե խնձորի մեկ կիլոգրամն 150 դրամով թանկ է սալորի մեկ կիլոգրամից։1800-300=1500

7. Կարինեի պապիկը 66 տարեկան է։ Կարինեն իր պապիկից փոքր է 6 անգամ։ 5 տարի հետո Կարինեն քանի՞ տարով փոքր կլինի իր պապիկից։ 66:6=11 11+5=16 66+5=71 71-16=55