Месяц: Октябрь 2022

Լսվող ց և ծ  հնչյունները գրվում են այնպես, ինչպես արտասանվում են:   

Օրինակ

ծափ, ծածուկ, ծով, ծաղիկ, ծիծաղ, ուրց, ցրիչ, ցնցել, կորցնել, վերցնել, հարցնել
 

Ձ հնչյունը հիմնականում գրվում է այնպես, ինչպես արտասանվում է:

Օրինակ

ձայն, ձյուն, ձանձրույթ, օձիք, հուշարձան, արվարձան, գեղձ, իղձ և այլնՍակայն կան արտասանության  և գրության որոշ տարբերություններ:

1. Ր-ից հետո լսվող ց հնչյունը գրվում է ձ տառով հետևյալ արմատներում՝ արձակ (արձակուրդ, ընդարձակ), բարձ (բարձիկ, բարձատեղ), բարձր (բարձունք, բարձրություն),  դարձյալ  (վերադարձ, անդրադարձ, իրադարձություն),  դերձակ, խուրձ (խրձել), հանդերձ (հանդերձարան), որձ (որձակ), վարձ (վարձատրել, աշխատավարձ), փորձ (փորձանք,  փորձագետ, անփորձ):

2. Ղ-ից հետո լսվող ց  հնչյունը  գրվում է ձ տառով՝ դաղձ,  դեղձ, դեղձենի, դեղձան, դեղձանիկ:

3. Ձայնավորից հետո լսվող ց հնչյունը գրվում է ձ տառով՝ օձ (օձաձուկ, օձագալար, օձաձև, վիշապօձ):

Նախադասություններ:

Իմ բարձը շատ փափուկ է:
Իմ ընկերները փորձարկում են իրենց ստեղծագործությունները

1. Մարդկության պատմության ո՞ր ժամանակաշրջանն է կոչվում նախնադար և ինչո՞ւ։ Քանի շրջանի է այն բաժանվում։
   
   Նախնադար է կոչվում մարդկության պատմության ամենավաղ ժամանակաշրջանը։Այն բաժանվում է 3 ժամանակաշրջանի՝
   Քարի դար
   Բրոնզի դար
   Երկաթի դար։
2. Ի՞նչ էին անվանում հնագույն մարդկանց խմբերը։
   Նախնադարյան մարդիկ
3. Ինչո՞վ էին զբաղվում հնագույն մարդիկ։
   Որսորդությամբ
4. Ի՞նչ էք հասկանում բանական էակ ասելով։
   Մարդ, որը մտածում է

Բոլորս գիտենք, թե որքան կարևոր է մայրենի լեզուն մեր համար։ Հազարավոր տարիների ընթացքում մեր լեզուն և մեր կրոնն է մեզ պահել թշնամիներից։

Հայոց լեզվի պես հին լեզունները գրեթե վերացել են, բայց Հայոց լեզուն շարունակումն է իր գոյությունը։ Կան բազմաթիվ զարգացած երկրներ, որոնք սեփական լեզու կամ գիր չունեն։Իսկ մենք դարեր շարունակ պահպանում ենք մեր լեզուն։

Հայերենը անցել է զարգացման երկու փուլ՝ նախագրային և գրային։

Նախագրային ժամանակաշրջանը ընդգրկում է մ․թ․ա lll հազարամյակից մինչև մ․թ 4-րդ դարը, իսկ գրային ժամանակաշրջանը 4-րդ դարից երբ ստեղծվեց տառերը։

1)Ունենք 1 սմ երկարությամբ 42 ձողիկ։ Հնարավո՞ր է արդյոք այդ 

ձողիկներով կազմել 11 սմ կողմով քառակուսի կամ 12 սմ և 9 սմ 

կողմերով ուղղանկյուն։
Քառակուսին չիկարելի բայց ուղանկյունը կարելի է

2)Մի թիվը 5 անգամ մեծ է մյուսից։ Գտե՛ք այդ թվերը, եթե դրանց 

գումարը հավասար է 60-­ի։
10,50

3)Եթե 8 միանման ավտոբուսներից յուրաքանչյուրում ավելացվի 16 

տեղ, ապա բոլոր ավտոբուսներում կտեղավորվի 496 մարդ: Քանի՞ 

տեղ կա յուրաքանչյուր ավտոբուսում:
16*8=128 496-128=368 368:8=46 46+16=64
64

4)Հետևյալ պնդումներից որո՞նք են ճիշտ.

ա) Երկու կանոնավոր կոտորակների գումարը կանոնավոր կոտորակ է։

բ) Անկանոն կոտորակի և կանոնավոր կոտորակի տարբերությունը կանոնավոր կոտորակ է։

գ) Երկու կանոնավոր կոտորակների արտադրյալը կանոնավոր 

կոտորակ է։

դ) Կանոնավոր կոտորակի և անկանոն կոտորակի արտադրյալը 

կանոնավոր կոտորակ է։

5)3/4 կոտորակի համարիչին և հայտարարին գումարել են 7։ Ո՞րքանով է ստացված կոտորակը 3/4-ից մեծ։
Պատ․՝ 7-ով

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1)Գտե՛ք թիվը, եթե հայտնի է, որ նրա`

ա) 20 %-ը հավասար է 125-ի,         գ) 110 %-ը հավասար է 770-ի,
125:20*100=625

125*5=625 770:110*100=700
բ) 35 %-ը հավասար է 140-ի,           դ) 7/10 %-ը հավասար է 7/25-ի։
140:35=4 4*100=400 7/25:7/10=70/175

2)Աղջիկները դասարանի աշակերտների ամբողջ քանակի 52 %­ն են։ 

Դասարանում կա 12 տղա։ Ընդամենը քանի՞ աշակերտ կա դասա­րանում։
12

3)Ապրանքի գինը 2000 դրամից բարձրացել է մինչև 2500 դրամ։ 

Քանի՞ տոկոսով է բարձրացել ապրանքի գինը։
25%

4)80 թիվը բաժանե՛ք երկու մասի 3 ։ 5 հարաբերությամբ։
30,50

Լրացուցիչ(տանը)

5)Պահեստում 2000 կգ մթերք կար։ Առաջին օրը պահեստից տարան 

ամբողջ մթերքի 40 %­ը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 30 %­ը։ Քանի՞ կիլոգրամ մթերք մնաց պահեստում։
2000:100=200 200*40=800 2000-800=1200 1200:30%=360

6)Ցորենն աղալիս ստացվում է նրա զանգվածի 75 %-­ի չափ ալյուր։ 

Որքա՞ն ցորեն պետք է աղալ 375 կգ ալյուր ստանալու համար։

7)Ուղղանկյան երկարությունը 18 սմ է, որ նրա լայնության 120 %­ն է։ 

Գտե՛ք ուղղանկյան պարագիծը։
18:120=0.15 0.15*100=15 18*2=36 15*2=30 30+36=66

8)C կետը բաժանում է AB հատվածը AC և CB հատվածների, որոնց 

երկարությունները հարաբերում են այնպես, ինչպես 3 ։ 4։ Գտե՛ք 

այդ հատվածների երկարությունները, եթե AB հատվածի երկա­րությունը 28 սմ է։

9)Հիմնարկի մի բաժնում կա 5 աշխատակից։ Բաժնի վարիչը 56 

տարեկան է, նրա տեղակալը` 52 տարեկան։ Մյուս աշխատակից­ների տարիքներն են` 60, 27 և 25։ Որքա՞ն է բաժնի աշխատակից­ների միջին տարիքը։
50

Գ, կ, ք հնչյունները հիմնականում ինչպես գրվում, այնպես էլ արտասանվում են, ինչպես՝ գազար, գարուն, ագահ, ձագար, վագր, սպունգ, ժառանգ, կատակ, կարկին,  անհարկի, քաղաք, քրքջալ, թոք, թաքնվել, հավաքվել:  

Կան  գրության և արտասանության մի քանի  տարբերություններ:

1.Ր-ից հետո արտասանվող ք հնչյունը  գրվում է գ տառով՝ երգ (երգել, համերգ, մեներգ), թարգման (թարգմանել, թարգմանիչ), կարգ (կարգին, անկարգ), մարգարե (մարգարեանալ, մարգարեություն), մարգարիտ (մարգարտազարդ, մարգարտահուռ), միրգ (մրգաման, մրգահյութ), պարգև (պարգևել, պարգևատրել), Սարգիս (Սարգսյան):

2.Ձայնավորից հետո արտասանվող ք հնչյունը գրվում է գ տառով՝ ավագ  (ավագանի, ավագություն), գոգ (գոգնոց, գոգավոր), զույգ  (զուգել, զուգարան), էգ (իգական), թագավոր(թագավորանիստ, թագավորություն),  ծագ (ծագել, արևածագ),  կարագ (կարագաման), հագնել  (հագուստ), հոգի (հոգևոր, հոգեբան), հոգս (հոգնել, մտահոգ), հոգնակի (անհոգնակի, հոգնակիություն), ձագ (ձագուկ, աներձագ), ձիգ (ձգել, ձգան), ճիգ (ճգնել, ճգնավոր), մարագ,մուգ (մուգ կարմիր, մգանալ), նորոգ (նորոգել, վերանորոգում), շոգ (շոգի, շոգեկաթսա), ոգի (ոգևորել, ոգեշնչել), պատարագ (պատարագել, պատարագիչ), սուգ (սգալ, սգազգեստ), տեգր (տեգրակին), ուրագ, օգնել (օգնական, օգնություն), օգուտ  (օգտակար, հանրօգուտ), Գրիգոր  (Գրիգորյան):

3. Ն-ից հետո լսվող ք հնչյունը գրվում է գ տառով՝ անգամ (միանգամից):

Հայերենում բ, պ, փ  բաղաձայնները սովորաբար գրվում են այնպես, ինչպես արտասանվում են:

Օրինակ՝ ամբար, բամբակ, պապակ, պարապել, փրփուր, փափագ և այլն:

Բացառություններ՝

• Ր-ից հետո

Փ լսվում է,  բ գրվում հետևյալ բառերում՝

 Դարբին, երբ, լիրբ, հարբել, նուրբ, որբ, սուրբ, սրբել, ուրբաթ 

• Մ-ից հետո

Փ լսվում է,  բ գրվում հետևյալ բառերում՝

համբերել, համբույր

• Ձայնավորից հետո

Փ լսվում է,  բ գրվում հետևյալ բառերում՝

իբր, խաբել, շաբաթ, Հակոբ, Սերոբ, Քերոբ 

• Ղբ տառերի խումբն արտասանվում է խպ. աղբ, աղբյուր, եղբայր, ողբ  բառերում:

Կատարիր առաջադրանքները՝

1․Կազմիր նոր բառեր երբ, նուրբ, աղբ, շաբաթ, խաբել, եղբայր բառերով։

Երբ-երբներանգ։

Նուրբ-նրբիկ։

Աղբ-աղբաման։

Շաբաթ-Շաբաթօրյակ։

Խաբել-խաբուցիկ։

2․ Արմատները միացնելով՝ կազմիր նոր բառեր՝

Թմբուկ+թաղանթ-թնբաղանթ, դափնի+պսակ՝-դապսակ, աղբ+արկղ-աղբարկղ, սուրբ+վայր-սրբավայր, ողբ+ձայն-ողբաձայն, նուրբ+իրան-նուրբիրան, դափնի+վարդ, սուրբ+պատկեր-սրբապատկեր, քար+կոփ-քրակոփ, ալի+ծուփ, հույս+խաբ, շեփոր+հար-շեփահար։

3․ Գրիր 5 ազգանուն, որոնք վերաբերում են բ-պ-փ-ի ուղղագրությանը։

Բաբայան,Պողոսյան,Փափազյան,Իսահակյան։

4․Բաց թողած տեղերում լրացրու բ, պ կամ փ։

Գաբրիել, սփրթնել, դարպաս, դարփին, շամպուր, իբրև, խափել, Հակոփ, համբերել, , համփույր, փրպուր, հաբճեպ, հապշտակել, հարփել, նուրբ, շաբաթ, որփ, Սերոբ, ապշել, սուրբ, սրբել, ուրփաթ, Քերոպ, աղբանոց, ցայտաղբյուր, եղբայր, ողպ։

1)Գրադարակում կա 60 գիրք։ Այդ գրքերի ­2/3-ը ամուր կազմով է։ 

Ամուր կազմով քանի՞ գիրք կա գրադարակում։
Պատ․՝ 40 գիրք

2)Մրցավազքն անցկացվում էր 25 կմ երկարությամբ օղակաձև ճա­նապարհին։ Յուրաքանչյուր մեքենա մինչև վերջնագծին հասնելը 20 անգամ պիտի անցներ այդ ճանապարհը։ Մեքենաներից մեկին 

մինչև վերջնագիծը մնում էր անցնելու ամբողջ ճանապարհի ­15-ը։ Քանի՞ կիլոմետր էր անցել մեքենան։
25*20=500 500:100=5 5*15=75 500-75=425

3)Աշխատանքի երկրորդ օրը խառատը մշակել է առաջին օրը մշակած մանրակների քանակի 8/15-­ը։ Ընդամենը քանի՞ մանրակ է մշակել խառատը այդ երկու օրում, եթե երկրորդ օրը նա մշակել է 64 մանրակ:
64*15=960 960:8=120
4)Ավազանում 600 մ³ ջուր կար։ Դրանից 125 մ³ը արտահոսեց։ Ավա­զանում եղած ջրի ո՞ր մասն արտահոսեց։
25/24